Yeni Doğan Bebeklerde İlk Bakım

Bu yazımızda doğumu yakın olan anne adaylarına birkaç faydalı bilgi vermek istiyoruz. Yeni doğan bebeklerin ilk bakımları nasıl yapılmalı bu konuda sizleri aydınlatıcı bilgiler vermeye çalışacağız. Şimdi sözü fazla uzatmadan, tüm anne adaylarımıza acısız ve ağrısız doğumlar diyoruz. Allah analı-babalı büyütsün diyerekte son noktayı koyup konumuza giriş yapıyoruz.
Yeni doğan bebekler için en önemli zaman dilimi ilk 48 saattir. Bu zaman içerisinde bebek, sağlık personeli yada hekim tarafından ayrıntılı muayenesi yapılmalıdır. Yine doğumdan sonraki ilk 48 saat içinde bebeğin koyu renkli, şekilsiz, yapışkan nitelikli ille kakasını yapması beklenir. Burada anüsün (dışkı açıklığı) kontrol edilmesi önemlidir. Bebeğin muayene öncesi ve sırasında, annenin katkısı alınmalı, bilgi almanın yanısıra muayene sonuçları yönünden de anne bilgilendirilmelidir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken, bilgilendirme esnasında annenin gereksiz yere kaygılanmasına yol açmayacak biçimde bilgilendirmenin yapılmasıdır. Bunun için ise gerekli iletişim teknikleri doktor veya sağlık personeli tarafından bilinmelidir.
Yeni dünyaya gelen bebeklerde ani uyaranlara karşı tepki vermesi normaldir. (Ses, ışık,temas vd) Bu gibi durumlarda bebek tepki verir, sıçrar, kollarını açar veya ağlayabilir, böyle birşeyle karşılaşıldığında hemen paniğe kapılmaya gerek yoktur. Normal bir yenidoğan refleksidir diğer adıyla moro refleksi olarakta bilinir. Yeni doğan bebeklerdeki bir diğer refleks, emme refleksi olup anne karnında iken de var olduğu ispatlanmıştır. Yeni doğan bebeklerin cildi genellikle gri-beyaz renkli, yapışkan bir madde ile kaplıdır bu durum bebeğin hassas cildini korumakta, üşümeyi önlemektedir.

Isı düzenlemesi henüz gelişmemiş olan yeni doğanlarda vücut ısısı düştüğünde önce el ve ayaklarda, giderek yüz ve tüm vücutta morarmalar görülür. Böyle bir durum fark edildiğinde hemen bebek ısıtılmalıdır. Üşüme dışında, bebeğin kan şekerinin düşük olması ya da bazı doğumsal hastalıklar da bu morarmalara neden olabilir. Bu durumda bebek mutlaka hekim kontrolünden tekrar geçirilmelidir.

Bebeğin derisinde kuruluk ve soyulmalar, doğum tarihinin uzadığını ve anne karnında gerçekleşen beslenmenin yeterli olamadığını düşündürür. Yenidoğanın yüz ve gövdesinde toplu iğne başı şeklinde ortası beyaz, çevresi kırmızı döküntüler olması normal olarak karşılanabilir. Bu kırmızı döküntüler muhtemelen ilk hafta içinde kaybolur. Yine yüzde, burun üstünde küçük sarı-beyaz döküntüler de normaldir. Yeni doğan bebeğin göbek kordonu kanama ve enfeksiyonlara karşı mutlaka ama mutlaka kontrol edilmelidir. Göbek kordonu, 5-10 gün içerisinde kuruyarak düşer.

Göbek yarası üzerinde bir kaç gün kanlı veya kansız sızıntılar olabilir. Gerek göbek kordonu düşmeden önce, gerek düştükten sonra 1-2 gün kurumayı hızlandırmak ve enfeksiyonu önlemek amacıyla göbek yarasına her gün 1 kez antiseptik uygulanmalıdır. Göbeğin ıslanmamasına dikkat edilmeli ve bağlanırken bezin üstünde bırakılmalıdır.
Genellikle yeni doğan bebeklerde, ilk banyo göbek bağı düştükten bir gün sonra yapılır. Ancak sağlıklı bebeklerde, göbek bağının düşmesi beklenmeden de banyo yaptırılabilir. Yeni doğan bebek yıkanmadan, ilk günler 37 C ısıtılmış su ile ıslatılmış yumuşak bezle silinerek temizlenmelidir. Kesinlikle pudra kullanılmamalıdır.
Yeni doğan bir bebeğin başı, ilk günlerde kemiklerin üst üste binmesinden dolayı küçük olabilir. Bazı durumlarda bebek başının doğum kanalında sıkışmasına bağlı olarak, cilt altında kanamalara bağlı şişlikler de görülebilir. Böyle bir durumda hiç bir şey yapmaksızın izlemeyi gerektirir. Yeni doğan bebeğin gözlerinde çapaklanma varsa, kaynatılmış daha sonradan ise ılıtılmış su ile ıslatılmış steril gazlı bez ile çok bastırmadan burun kökünden başlanarak dışa doğru silinir.
Yeni doğan bebeklerde alt bakımı özenle ve dikkatli bir şekilde yapılmalıdır. Özellikle kız çocuklarda bu bölge önden arka doğru bastırmandan hafifçe hergün silinmelidir, daha sonra ise bebeğin altı iyice durulanır ve kurulanır. Genellikle kız bebeklerde ilk günlerde görülen, anneden geçen hormonlar nedeniyle küçük kanamalar olabilir, bu kanamaların bir kaç günde kaybolması beklenir.

Yeni doğan erkek çocuklarda ise, penis ucunda darlık olabilir. İleri dönemde bu darlığın ısrarla sürmesi halinde idrar yolu enfeksiyonu riski artar. Bu durumda erken sünnet önerilir. Yine anneden geçen hormonlar nedeni ile gerek kız ve gerekse erkek yeni doğanlarda tek ya da iki taraflı memelerde şişkinlikler görülebilir, sıkınca süte benzer sıvı gelebilir. Bu durumun kendiliğinden geçmesi beklenir, hiç bir şey yapılmaması uygundur. Anormal bir şilikle karşılaşılırsa hekime başvurulmalıdır.
Yeni doğan bebeklerin çoğu, doğumdan hemen sonra ilk idrarlarını yaparlar. İlk 24 saat içinde hiçbir şekilde idrar yapmamış ise mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. İlk günlerde idrar sayısı az olmakla birlikte sonraki günlerde, idrara çıkma günde 5-6 kez olabilir. Doğumdan sonra annenin ilk emzirmesi de önemlidir bu aşamdan sonra yeni doğan bebeğin sadece anne sütü alması, onun gelişimi açısından yeterlidir.